MoreLifeHack ฉบับที่ 01

นั่งสมาธิแล้วคิดฟุ้งไม่หยุด เริ่มใหม่อย่างไรให้ไม่ท้อตั้งแต่ครั้งแรก

นั่งสมาธิแล้วคิดฟุ้งไม่หยุด เริ่มใหม่อย่างไรให้ไม่ท้อตั้งแต่ครั้งแรก
ที่มา: Wikimedia Commons

ทันทีที่หลับตา ในหัวก็เหมือนมีวิทยุเปิดขึ้นเองหลายคลื่นพร้อมกัน คลื่นหนึ่งเตือนว่าลืมตอบข้อความ อีกคลื่นเปิดเพลงที่ได้ยินเมื่อเช้าวนซ้ำ ส่วนอีกคลื่นถามว่าเย็นนี้จะกินอะไร ผ่านไปไม่ถึงนาทีก็เริ่มสงสัยว่าตัวเองนั่งผิดวิธีหรือเปล่า ถ้าเคยเจอแบบนี้ ขอบอกว่าไม่ได้แปลกเลย

คิดฟุ้งตลอดแบบนี้ แปลว่านั่งสมาธิไม่เป็นหรือเปล่า

ไม่ใช่ ความคิดที่ผุดขึ้นมาเป็นธรรมชาติของใจ การนั่งสมาธิไม่ได้มีเป้าหมายให้ความคิดหายไปหมด แต่เป็นการฝึกสังเกตว่าตอนนี้ใจลอยไปแล้ว แล้วพากลับมาที่จุดที่ตั้งไว้อย่างนุ่มนวล

มองแบบนี้แล้ว ทุกครั้งที่รู้ตัวว่าฟุ้งคือหนึ่งรอบของการฝึก ไม่ใช่ความล้มเหลว ถ้าใน 10 นาทีเรารู้ตัวและพากลับมาได้หลายสิบครั้ง ก็เท่ากับได้ฝึกหลายสิบครั้ง

ควรนั่งนานแค่ไหนตอนเริ่มต้น

เริ่มสั้นๆ ก่อนดีกว่า เพียงไม่กี่นาทีที่ทำได้จริงทุกวัน มีประโยชน์กว่าการฝืนนั่งนานแล้วเข็ดจนเลิก เมื่อรู้สึกว่าช่วงเดิมเริ่มสบาย ค่อยขยับเพิ่มทีละน้อย ตั้งนาฬิกาจับเวลาไว้ก็ช่วยให้ไม่ต้องคอยลืมตาดูเวลา

ต้องขัดสมาธิให้ได้ไหม ถ้าปวดเข่าล่ะ

ไม่จำเป็น นั่งบนเก้าอี้ที่หลังตรงพอดี เท้าวางราบกับพื้นก็ได้ หรือนั่งบนเบาะหนาให้สะโพกสูงกว่าเข่าเล็กน้อย จะช่วยให้หลังตั้งได้โดยไม่ต้องเกร็ง ท่าที่ดีคือท่าที่นั่งได้นิ่งพอโดยไม่เจ็บ

บางคนนั่งนิ่งแล้วไม่ถนัด การฝึกแบบเคลื่อนไหวก็เป็นทางเลือก เช่นการวิ่งโดยใช้ลมหายใจเป็นที่ยึดของใจ หรือการกินอาหารอย่างตั้งใจ ซึ่งมีแนวทางอยู่ในมื้ออาหารแบบช้าลงตามวิถีเซน

ควรตั้งใจไว้ที่อะไร

ลมหายใจเป็นจุดเริ่มที่ง่ายที่สุด เพราะอยู่กับเราตลอด ไม่ต้องบังคับให้หายใจลึกหรือช้า แค่รับรู้ลมที่เข้าออกตรงปลายจมูก หรือหน้าท้องที่พองยุบ บางคนนับลมหายใจเบาๆ ในใจจนถึงจำนวนหนึ่งแล้วเริ่มนับใหม่ เมื่อนับหลุดก็แค่เริ่มนับใหม่ ไม่ต้องตำหนิตัวเอง

แนวคิดเรื่องการอยู่กับปัจจุบันแบบนี้เชื่อมกับปรัชญาตะวันออกหลายสาย ใครอยากเข้าใจภาพกว้าง อ่านเพิ่มได้ในแก่นคิดของเต๋าและเซนสำหรับคนทั่วไป

ไปนั่งสมาธิที่วัดครั้งแรก ต้องเตรียมอะไร

แต่งกายสุภาพ สีเรียบ และศึกษาระเบียบของสถานที่ก่อน เพราะแต่ละวัดมีกำหนดการและข้อปฏิบัติต่างกัน ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากวัดหรือสถานปฏิบัติโดยตรง เรื่องเล็กที่หลายคนมองข้ามคือรองเท้า วันที่ต้องถอดเข้าออกศาลาหลายรอบ รองเท้าไม่มีเชือกที่ถอดเข้าออกง่ายแต่ยังดูสุภาพจะช่วยให้คล่องตัวกว่ารองเท้าผูกเชือกมาก

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ การนั่งสมาธิเป็นการดูแลใจแบบหนึ่ง แต่ไม่ใช่การรักษาโรค ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตรุนแรง หรือนั่งแล้วรู้สึกแย่ลงอย่างชัดเจน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนฝึกต่อ

ก่อนนั่งรอบถัดไป ลองเลือกมุมหนึ่งในบ้านไว้เป็นจุดนั่งประจำ จะเป็นเบาะใบเดียวข้างหน้าต่าง หรือเก้าอี้ตัวเดิมก็ได้ เมื่อร่างกายคุ้นว่าที่ตรงนี้คือที่สำหรับนั่งเงียบๆ การเริ่มในวันต่อไปจะง่ายขึ้นกว่าการต้องหาที่ใหม่ทุกครั้ง