MoreLifeHack ฉบับที่ 01

งานเดิมซ้ำทุกวันก็มีความหมายได้ มองงานธรรมดาด้วยสายตาแบบเซน

งานเดิมซ้ำทุกวันก็มีความหมายได้ มองงานธรรมดาด้วยสายตาแบบเซน
ที่มา: Wikimedia Commons

ทุกเช้าไม้กวาดทางมะพร้าวลากผ่านลานหน้าบ้านเป็นแนวยาว ใบไม้ที่ร่วงลงมาเมื่อคืนถูกรวมไว้เป็นกอง แล้วพรุ่งนี้ก็จะมีใบใหม่ร่วงลงมาอีก ไม่ต่างจากจานในอ่างล้างที่เพิ่งล้างเสร็จ เย็นนี้ก็จะมีจานใบใหม่รออยู่ งานแบบนี้ไม่มีวันเสร็จจริง มันแค่วนกลับมาเรื่อยๆ

“ทำแบบเดิมมาหลายปีแล้ว ตื่นมาก็รู้ว่าทั้งวันจะเจออะไร บางทีก็สงสัยว่าทำไปเพื่ออะไร”

(ตัวอย่างคำพูดของคนทำงานที่ต้องทำสิ่งเดิมซ้ำทุกวัน)

ประโยคแบบนี้ได้ยินได้ทั้งจากพนักงานออฟฟิศ คนดูแลบ้าน หรือคนที่ทำงานกับมือทุกวัน คำถามคือ ความซ้ำจำเป็นต้องแปลว่าไร้ความหมายเสมอไปหรือเปล่า

ก่อนและหลังการตื่นรู้ ก็ยังต้องผ่าฟืนตักน้ำ

ในสายเซนมีคำกล่าวที่เล่าต่อกันมาว่า ก่อนรู้แจ้งก็ผ่าฟืนตักน้ำ หลังรู้แจ้งก็ยังผ่าฟืนตักน้ำ ใจความคืองานไม่ได้เปลี่ยน สิ่งที่เปลี่ยนคือใจของคนทำ

มุมนี้ชวนให้เลิกมองหาความหมายจากที่อื่น แล้วหันกลับมาที่การกระทำตรงหน้า การกวาดลานด้วยใจที่อยู่กับไม้กวาดจริงๆ ต่างจากการกวาดไปพร้อมกับบ่นในใจว่าเมื่อไหร่จะเสร็จ แม้ลานจะสะอาดเท่ากันก็ตาม

ความซ้ำมีอยู่ในงานจำนวนมาก และไม่ได้ทำให้งานด้อยค่า

ลองนึกถึงงานที่มีจังหวะซ้ำตามธรรมชาติ เช่น งานของชาวสวนทางภาคใต้ตอนบน ซึ่งเห็นได้จากวิถีคนดูแลสวนปาล์มกับสวนยางของชุมพร ที่ต้องทำตามรอบของต้นไม้ทุกวัน งานแบบนี้ไม่ได้ตื่นเต้นใหม่ทุกวัน แต่เป็นรากฐานของการเลี้ยงชีพ และต้องอาศัยความชำนาญที่สะสมจากการทำซ้ำมานาน

งานในเมืองก็เช่นกัน การตอบคำถามลูกค้า การทำบัญชี หรือการเตรียมอาหาร ล้วนมีคุณค่าตรงที่มีคนได้รับประโยชน์จากมันในทุกรอบ ความซ้ำจึงไม่ได้ลบความหมาย แต่บางครั้งทำให้เรามองไม่เห็นมัน

ความเบื่อมักมาจากการเทียบ มากกว่าจากตัวงาน

หลายครั้งงานเดิมไม่ได้น่าเบื่อขึ้น แต่เราเพิ่งเห็นชีวิตของคนอื่นที่ดูน่าตื่นเต้นกว่า ผ่านหน้าจอหรือเรื่องเล่าของคนรอบตัว เมื่อเทียบแล้ว งานของเราจึงดูจืดลงทันที

การกลับมาสังเกตรายละเอียดของงานตัวเองแบบผู้เริ่มต้นช่วยได้ อย่างที่ใจแบบมือใหม่ในแนวเซนชวนให้มองสิ่งคุ้นเคยเหมือนเพิ่งเจอครั้งแรก และถ้าอยากให้งานที่ทำซ้ำค่อยๆ ดีขึ้นจริง ก็มีวิธีฝึกที่ต่างจากการทำวนไปเฉยๆให้ลองนำมาใช้

หาความภูมิใจเล็กๆ ในงานธรรมดา

ความภูมิใจไม่จำเป็นต้องมาจากผลงานใหญ่ อาจมาจากจานที่วางเรียงเป็นระเบียบ ลานที่กวาดเรียบจนเห็นรอยไม้กวาด หรืองานที่ส่งตรงเวลาโดยไม่มีใครต้องตาม การสังเกตความเรียบร้อยเหล่านี้ทุกวันเป็นการเติมความหมายให้งานอย่างเงียบๆ

ส่วนคำถามว่าชีวิตโดยรวมมีความหมายอะไร แนวคิดอัตถิภาวนิยมมองว่าความหมายเป็นสิ่งที่เราสร้างขึ้นเองผ่านการเลือกในแต่ละวัน ซึ่งเข้ากันได้ดีกับมุมของเซน

ในมุมของผู้เขียน งานที่ต้องทำซ้ำทุกวันคล้ายแบบฝึกหัดที่ชีวิตยื่นให้โดยไม่ต้องสมัคร ถ้าทำได้ด้วยใจที่อยู่ตรงนั้น วันธรรมดาก็ไม่ได้ธรรมดาอย่างที่เราเคยคิด