MoreLifeHack ฉบับที่ 01

อยู่คนเดียวไม่เท่ากับเหงา ใช้เวลากับตัวเองให้เป็นการพักจริง

อยู่คนเดียวไม่เท่ากับเหงา ใช้เวลากับตัวเองให้เป็นการพักจริง
ที่มา: Wikimedia Commons

ความเงียบกับความเหงาอาจเกิดขึ้นในห้องเดียวกัน แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน ความเงียบคือสภาพรอบตัวที่ไม่มีเสียงหรือไม่มีใคร ส่วนความเหงาคือความรู้สึกข้างในว่าขาดการเชื่อมโยงกับผู้อื่น เราจึงเหงาได้แม้อยู่กลางวงเพื่อน และรู้สึกอิ่มเต็มได้แม้นั่งอยู่คนเดียวทั้งบ่าย

ในภาษาอังกฤษมีคำแยกให้เห็นชัด คำว่า solitude หมายถึงการอยู่ลำพังที่เลือกเองและให้คุณค่า ส่วน loneliness หมายถึงความโดดเดี่ยวที่เจ็บปวด การรู้ว่าตอนนี้ตัวเองอยู่ฝั่งไหน ช่วยให้ดูแลใจได้ถูกทาง

อยู่คนเดียวแบบเติมใจ

การอยู่ลำพังแบบนี้มีลักษณะสำคัญคือเราเลือกมันเอง และรู้ว่าเมื่อไหร่จะกลับไปหาคนอื่น ช่วงเวลานี้เปิดโอกาสให้ได้ฟังความคิดของตัวเองโดยไม่มีเสียงอื่นกลบ ได้ทำสิ่งที่ชอบตามจังหวะของตัวเอง และได้พักจากการต้องตอบสนองคนรอบตัวตลอดเวลา

สำหรับคนที่เติมพลังจากความเงียบเป็นหลัก เวลาลำพังยิ่งสำคัญ โดยเฉพาะหลังจากต้องอยู่ท่ามกลางผู้คนมาทั้งวัน แนวทางฟื้นแรงใจของคนเก็บตัวหลังเจอที่พลุกพล่านอธิบายเรื่องนี้ไว้ละเอียด

การอยู่กับตัวเองให้เป็นการพักจริงเป็นทักษะที่ฝึกได้ เริ่มจากวางโทรศัพท์ไว้ไกลตัวบ้าง เพราะการไถหน้าจอไม่หยุดไม่ใช่การอยู่กับตัวเอง แต่เป็นการพาตัวเองไปอยู่กับเสียงของคนอื่นอีกรูปแบบหนึ่ง จากนั้นเลือกกิจกรรมเดี่ยวที่ทำให้ใจได้ลงหลัก เช่น อ่านหนังสือเล่มที่ค้างไว้ เดินเล่นไม่มีจุดหมาย ทำอาหารกินเอง เขียนบันทึก หรือนั่งดูท้องฟ้าเปลี่ยนสี การอ่านเองก็เป็นเพื่อนที่ดีของช่วงเวลานี้ ดังที่มีการพูดถึงผลของการอ่านต่อสภาพจิตใจ

บางคนพาตัวเองออกไปพักคนเดียวนอกบ้านสักคืน เช่น จองห้องพักเงียบๆ ที่มองเห็นทะเลในชลบุรี เพื่อตื่นมาฟังเสียงคลื่นโดยไม่ต้องคุยกับใคร ถ้าไปพักริมทะเลก็ควรเก็บกล้อง โทรศัพท์ และหนังสือไว้ในกระเป๋าที่ปิดมิดชิด เพราะไอเค็มกับความชื้นทำให้ของใช้เสียหายเร็วกว่าที่คิด

อยู่คนเดียวแบบที่เริ่มเหงา

ความต่างมักไม่ได้อยู่ที่กิจกรรม แต่อยู่ที่ความรู้สึกระหว่างทำ ถ้าการอยู่ลำพังเริ่มมาพร้อมความรู้สึกว่าไม่มีใครนึกถึง ไม่มีใครให้เล่าเรื่องด้วย หรือเริ่มหลีกเลี่ยงคนอื่นเพราะรู้สึกว่าตัวเองเป็นภาระ นั่นคือสัญญาณว่ากำลังเลื่อนจากฝั่งเติมใจไปฝั่งเหงา

สัญญาณอื่นที่พบได้ เช่น วันหยุดยาวผ่านไปโดยไม่ได้คุยกับใครเลยแล้วรู้สึกหนักใจ เปิดโทรทัศน์หรือเสียงอะไรทิ้งไว้ตลอดเพื่อไม่ให้บ้านเงียบ หรือรู้สึกว่างเปล่าหลังกลับจากช่วงเวลาที่ได้อยู่กับคนอื่น ความรู้สึกเคว้งช่วงสั้นๆ แบบหลังเป็นเรื่องที่เกิดได้บ่อย และมีวิธีรับมือกับใจที่ยังไม่กลับมาหลังวันหยุดยาวให้ลองใช้

เมื่อเห็นสัญญาณเหล่านี้ ไม่จำเป็นต้องตำหนิตัวเองว่าอยู่คนเดียวไม่เป็น แค่ยอมรับว่าตอนนี้ใจต้องการการเชื่อมโยง แล้วขยับเข้าหาคนอื่นทีละนิด เช่น ส่งข้อความหาเพื่อนเก่าหนึ่งคน นัดกินข้าวกับคนในครอบครัว หรือไปทำกิจกรรมที่มีคนอื่นอยู่ด้วยโดยไม่ต้องคุยมาก เช่น เข้าห้องสมุดหรือเรียนคลาสสั้นๆ

เมื่อไหร่ควรหาคนคุย

ถ้าความเหงาอยู่กับเรานานหลายสัปดาห์ จนเริ่มกระทบการกิน การนอน หรือการทำงาน ควรเล่าให้คนใกล้ตัวที่ไว้ใจฟัง และหากรู้สึกสิ้นหวัง ไม่อยากทำอะไร หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ติดต่อผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตหรือสายด่วนสุขภาพจิตโดยเร็ว การขอความช่วยเหลือเป็นการดูแลตัวเองแบบหนึ่ง ไม่ใช่ความอ่อนแอ