MoreLifeHack ฉบับที่ 01

ฟังเพื่อเข้าใจ ไม่ใช่ฟังเพื่อรอตอบ ทักษะที่ฝึกได้ทุกวัน

ฟังเพื่อเข้าใจ ไม่ใช่ฟังเพื่อรอตอบ ทักษะที่ฝึกได้ทุกวัน
ที่มา: Wikimedia Commons

ตัวอย่างฉากหนึ่งที่มุมพักของออฟฟิศ คนสามคนยืนรอกาแฟอยู่หน้าเครื่องชงที่ใช้ร่วมกัน คนแรกเล่าว่าเมื่อคืนลูกไม่สบายจนแทบไม่ได้นอน คนที่สองพยักหน้าแล้วต่อทันทีว่าที่บ้านก็เพิ่งเป็นเหมือนกัน แถมหนักกว่าอีก คนที่สามรอให้สองคนแรกหยุดหายใจแล้วเปลี่ยนไปเล่าเรื่องรถติดเมื่อเช้า ทุกคนพูด ทุกคนยิ้ม แต่ไม่มีใครได้ยินใครจริง ๆ ต่างคนต่างรอจังหวะของตัวเอง

มุมแบบนี้ในที่ทำงานเป็นพื้นที่ส่วนรวมที่มีกติกาเล็ก ๆ ของมันอยู่แล้ว ใครที่สงสัยว่าควรทำตัวอย่างไรรอบ ๆ เครื่องชงตอนคนต่อคิวเยอะ มีเรื่องมารยาทเล็กๆ เวลาแบ่งกันใช้เครื่องทำกาแฟในที่ทำงานให้อ่าน แต่มารยาทที่สำคัญไม่แพ้กันคือมารยาทของการฟัง ซึ่งไม่มีใครเขียนติดไว้ข้างเครื่อง

การฟังเพื่อเข้าใจต่างจากการฟังเพื่อรอตอบตรงที่ความสนใจอยู่ที่ไหน ถ้าความสนใจอยู่ที่สิ่งที่เราจะพูดต่อ เราจะได้ยินแค่คำ แต่ถ้าความสนใจอยู่ที่คนตรงหน้า เราจะเริ่มได้ยินความรู้สึกที่อยู่ใต้คำด้วย ข่าวดีคือทักษะนี้ฝึกได้ในบทสนทนาธรรมดาทุกวัน

ทำแบบนี้

เลี่ยงแบบนี้

ข้อที่เลี่ยงได้ยากที่สุดมักเป็นข้อแรก เพราะเรารู้สึกว่าการช่วยแก้ปัญหาคือการแสดงความใส่ใจ ทั้งที่หลายครั้งคนเล่าแค่อยากรู้ว่ามีคนเข้าใจ ไม่ได้ต้องการคำตอบเลย

การฟังแบบนี้ไม่ได้ฝึกได้แค่กับคนจริง การอ่านนิยายแล้วพยายามเข้าใจว่าทำไมตัวละครถึงตัดสินใจแบบนั้น ก็เป็นการซ้อมฟังเสียงที่ไม่ใช่ของเราเอง ดังที่เล่าไว้ในเรื่องการมองโลกผ่านสายตาตัวละครในนวนิยาย ส่วนใครอยากเริ่มฝึกกับคนที่ไม่รู้จัก บทสนทนาสั้น ๆ กับแม่ค้าหรือคนขับรถก็เป็นสนามซ้อมที่ดี ลองดูแนวทางในเรื่องการทักทายคนแปลกหน้าที่ทำให้วันธรรมดาสดใสขึ้น

เหมาะกับตอนไหน และไม่เหมาะกับตอนไหน

การฟังแบบตั้งใจเหมาะมากกับช่วงที่อีกฝ่ายกำลังเสียใจ สับสน หรืออยากระบาย เหมาะกับบทสนทนาในครอบครัวที่มักจบด้วยการเถียงกัน โดยเฉพาะกับเด็กและวัยรุ่นที่ต้องการรู้ว่าพ่อแม่ได้ยินเขาจริง ใครที่มักตอบโต้เร็วเกินไปตอนอารมณ์ขึ้น อาจลองควบคู่กับการฝึกหยุดหายใจสักครู่ก่อนตอบลูก

แต่ก็มีสถานการณ์ที่การนิ่งฟังไม่ใช่สิ่งที่ควรทำ เช่น เมื่อมีเหตุฉุกเฉินที่ต้องตัดสินใจทันที เมื่อมีคนกำลังตกอยู่ในอันตราย หรือเมื่อเขาขอคำแนะนำอย่างชัดเจนแล้ว ในกรณีเหล่านี้การลงมือช่วยหรือพูดตรง ๆ คือการใส่ใจที่ถูกจังหวะกว่า และถ้าเรื่องที่ได้ฟังหนักเกินกว่าที่เราจะรับไหว การชวนเขาไปพบผู้เชี่ยวชาญก็เป็นการฟังอย่างหนึ่งเช่นกัน

ในวันที่ทุกคนรีบพูด การได้เจอใครสักคนที่ตั้งใจฟังเราจนจบโดยไม่รีบแทรก เป็นสิ่งที่หาได้ไม่ง่ายนัก และเราเองก็ให้สิ่งนั้นกับคนอื่นได้ทุกวัน